Korupcja – podział a jej narastanie

Istnieją dwa rodzaje korupcji politycznej. Po pierwsze korupcja niepieniężna, korupcja biała, dopuszczalna w niektórych demokratycznych kulturach politycznych, polegająca na dostarczaniu przez polityków korzystnych kontraktów w zamian za głosy lub finansowe wsparcie kampanii wyborczej. Po drugie istnieje korupcja w formie przepływu gotówki – korupcja czarna. Poza tym niepieniężną formą korupcji politycznej jest patronat partii politycznych. Jeśli dobrowolne darowizny pieniężne na rzecz partii politycznych odprowadzane są w intencji wywarcia wpływu na decyzje o żywotnych konsekwencjach dla składkodawcy, wówczas jest styczność z korupcją polityczną w systemie demokratycznym.

Narastanie korupcji w Polsce podkreśla wiele instytucji i niezależnych międzynarodowych organizacji pozarządowych. Zjawisko korupcji odnotowane jest na wszystkich poziomach władzy publicznej. Korupcja pojawia się, gdy urzędnik ma możliwość arbitralnego rozstrzygania w sprawach urzędowych. Sprzyjają jej brak przejrzystości, złe prawo oraz działania nieformalne. Korupcja powoduje, że sprawowany urząd traktuje się jako okazję do osiągnięcia osobistych korzyści, a nie jako służbę, dążenie do wspólnego dobra publicznego. Mechanizmy, które zapobiegają korupcji urzędników to otwarta administracja, podnoszenie świadomości etycznej, podnoszenie kwalifikacji urzędników oraz system wynagradzania urzędników. Wynagrodzenia w sferze publicznej nie powinny być rażąco niższe niż sferze prywatnej.

Proces korumpowania jednostek odbywa się stopniowo, niemal niezauważalnie. Pracownicy zwykle nie uświadamiają sobie, że przekroczyli linię oddzielającą zachowania dopuszczalne od niedopuszczalnych, a zachowania niedopuszczalne od przestępstwa. Osoby popełniające nadużycia często żyją w nierealnym świecie, nie zdając sobie sprawy z przestępczego charakteru ani powagi naruszenia, ani też z tego, że za korupcję grożą surowe kary. Przyjmując łapówkę, wierzą często, że otrzymali prezent w rewanżu za wyświadczoną komuś przysługę, która przyniesie korzyść przedsiębiorstwu.